کمک به نابینایان با پروتزهای مصنوعی

ضایعات چشمی به میزان زیادی توانایی انطباق نابینایان با محیط او را تحت تأثیر قرار داده و می تواند از دو جنبه جسمی و روانی فرد را دچار ناراحتی کند. در چنین شرایطی ساخت یک پروتز چشم که بتواند تا حد زیادی زیبایی و ظاهر چشم اصلی را داشته باشد، می تواند استرس های ناشی از نازیبایی و عدم توازن را در چهره بیمار که ناشی از افتادن پلک به سمت پایین است، کاهش داده و تا اندازه ای از لحاظ روانی التیام بخش باشد.

پروتز هر گونه جسم یا وسیله ای است که جانشین عضو از دست رفته شده و تمام یا بخشی از کارکردهای از دست رفته را به فرد باز می گرداند. اولین فردی که از پروتز برای جایگزینی چشم استفاده کرد یک جراح فرانسوی به نام «آمبروز پیر» بود که نامش در تاریخ پزشکی به ثبت رسیده است.
امروزه فناوری و تکنولوژی هنوز به درجه ای از پیشرفت نرسیده است که یک پروتز چشم بتواند نقص بینایی را کاملا مرتفع کند و چنین امری تنها در پروژه های تحقیقاتی مطرح شده است. به طور مثال، اخیرا پروتزهایی طراحی شده اند که می توانند نور محیط را تجزیه و تحلیل کرده و آن را به صورت سیگنال به عصب بینایی منتقل کند و به فرد تا حدی امکان دیدن را ببخشند. پس می توان گفت که در حال حاضر عمده ترین نقش پروتزهای چشم، ایجاد و حفظ ظاهری طبیعی برای صورت است.
پروتز چشمی یا چشم مصنوعی جای گزینی برای چشم طبیعی است. چشم مصنوعی قادر به دیدن نیست و تنها  یک پروتز ظاهری است و برای ایجاد ظاهری طبیعی تر انجام می شود.
با گذاشتن پروتز در چشم تخلیه شده حجم چشم در صورت باقی می ماند. چشم، حدودا کره ای با قطر ۲۴ میلی متر است. ممکن است پزشک بنا به دلایلی مانند داشتن تومور در چشم و بد شدن ظاهر چشم پس از یک جراحت چشمی، مجبور به خالی کردن حدقه چشم شود. این کار به دو صورت انجام می گیرد، خالی کردن چشم و باقی گذاشتن صلبیه و ملتحمه که Evisceration خوانده می شود و خالی کردن تمام چشم به صورت کامل که Enucleation نامیده می شود.
معمول ترین نوع این چشم همان چشم شیشه ای است که از پلاستیک طبی اکریلیک ساخته می شود. امروزه تعداد اندکی پروتزهای چشمی از شیشه کرایولیت (فلورید سدیم و آلومینیوم) ساخته شده اند.
به طور کلی پروتزهای چشم در دو گروه آماده یا سفارشی ساخته می شوند. این پروتزها از لحاظ ظاهر تا حد زیادی به یک لنز تماسی خیلی بزرگ شبیه اند و در وجوهی مانند صلبیه، عنبیه، عروق خونی و شکل کاملا مانند یک چشم طبیعی هستند. پروتزهای چشم در دو دسته کلی تقسیم بندی می شوند:
 پروتزهای اربیتال: این نوع از پروتزهای چشم، یک جایگزین سیلیکونی مصنوعی برای حفره استخوانی صورت است که چشم و بخش های مرتبط با آن نظیر پلک و ابرو نیز در آن قرار گرفته اند. این نوع پروتز در حقیقت به منظور ترمیم بافت اربیت مورد استفاده قرار می گیرند.
 پروتزهای آکولار: این نوع از پروتزها از جنس شیشه، پلاستیک و … بوده که بر روی ایمپلنت تعبیه شده، در اربیت قرار گرفته، جایگزین چشم تخلیه شده می شود و به چشم، ظاهری طبیعی می بخشد.
همان طور که ذکر شد پـروتـزهای چشم از یک دیدگاه به دو دسته پیش ساخته (آماده) و قالب گیری شده تقسیم مـی‌شـونـد. پـروتـزهای پیش ساخته به صورت انـبـوه تـولید شده و قیمت ارزان‌تری دارند. در عــوض مـعــایـبــی داشـتــه و مــزیــت پــروتـــزهـای قـالب‌گیری شده را ندارند و جز برای استفاده مــوقــت تــوصـیـه نمـی شـونـد. پـروتـزهـای پیـش ساخته در بسیاری از کشورها تنها در کوتاه مدت و بـرای اسـتـفـاده مـوقت مورد استفاده قرار می گیرند . حرکت نا‌مناسب، تفاوت زیاد با چشم دیگر، جنس اکریلیک نا مرغوب، ضریب خطا و آسـیب بالا به حدقه از معایب پروتزهای پیش ساخته است. پروتزهای قالب گیری و ساخته شده از نظر هماهنگی با چشم و مزایــای دیگر به هیچ وجه با پروتزهای پیش ساخته قابل مقایسه نبوده و ضمنا بهای بیشتری دارند.پروتزهای چشم از جنبه مواد مورد استفاده در سـاخـت نـیـز بـه دو دسـتـه آکـریـلـی و شـیـشـه‌ای تقسیـــــم مـی شـونـد کـه نـوع شیشه ای بیشتر به صورت پیش ساخته مورد استفاده قرار می گیرد.کاربرد پروتزهای شیشه ای در دنیا روزبه روز کاهش یافته و حتی در برخی کشورها  مانند ایالات متحده آمریکا منسوخ شده است و تنها در کشورهایی مثل آلمان و سوئیس هنوز ساخته شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند.از معایب عمده پروتزهای شیشه ای شکننده بودن آن ها است و تنها با یک برخورد جزیی از بین می روند. بالعکس پروتزهای آکریلی در مقابل ضربه و افتادن مقاوم هستند. پروتزهای شیشه ای پس از ساخته شدن دیگر قابلیت تغییر و اصلاح ندارند و در صورتی که نیاز به اصلاح پیدا کنند باید پروتز را به طور کامل تعویض کنند. در حالی که پروتزهای آکریلی قابلیت اصلاح دارند.در حدود ۶ هفته پس از انجام عمل تخلیه چشم و به تشخیص پزشک معالج ، بیمار می‌تواند برای دریافت پروتز به کلینیک سازنده مراجعه کند.

تخلیه چشم (Enucleation)
بیماران در هنگام عمل تخلیه چشم بر روی آنان نسبت به قیافه ظاهری خود بعد از عمل جراحی احساس نگرانی می کنند که البته مسأله ای طبیعی است. برخی از دلایل تخلیه چشم عبارتند از:۱-چشم دچار نابینایی و دردناک است.۲-تومور یا تومورهایی در چشم رشدکرده اند.۳-جراحت یا ضایعه شدید در چشم پیش آمده است.از دیدگاه یک چشم پزشک عمل تخلیه چشم آخرین راه حل است و زمانی انجـــام می‌شود که درمان های دیگر پاسخگو نباشد. در طی این عمل کره چشم از محل خود خارج شده و یک ایملنت (Implant) به جای آن قرار داده می شود. ایمپلنت مانند یک توپ پلاستیکی و دارای انواع مختلفی است که جدیدترین آن از نوع هیدروکسی آپاتیت ‌است و از نوعی اسفنج دریایی ساخته می شود. این ایمپلنت با بدن انسان تطابق و هماهنگی بالایی داشته و بافت درونی آن به استخوان انسان شباهت زیادی دارد.ایمپلنت درون حفره چشم قرار گرفته و عضلات چشم بر روی آن متصل  می شود. بعد از انجام عمل تا زمان بهبود جراحت یک قطعه پلاستیکی به نام کانفورم  به طور موقت در زیر پلک‌ها قرار می گیرد.

پروتز چشم پیش ساخته
پروتزهای چشم پیش ساخته عمدتا نیم کره ای هستند که در تعداد بالا تولید می شوند. این نوع چشم مصنوعی سبک وزن است. هزینه ارائه یک پروتز چشم پیش ساخته کمتر از پروتز چشم سفارشی است. همچنین بعد از عمل جراحی تخلیه چشم به عنوان یک پروتز چشم موقتی می توان از آن استفاده کرد.

 پروتز چشم سفارشی
این نوع چشم های مصنوعی به طور سفارشی برای هر فرد، جداگانه ساخته می شود و نسبت به نوع پیش ساخته بسیار مناسب تر است.از نظر ظاهر به چشم طبیعی بسیار نزدیک بوده، همچنین  هماهنگی ظاهر وحرکت پروتز چشم سفارشی با چشم سالم بیمار بستگی به توانایی وتجربه فرد سازنده پروتز دارد. طول عمر پروتزهای چشم سفارشی به خاطر همخوانی بیشتر با قالب وحفره چشم  بیمار طولانی تر از پروتز های چشم پیش ساخته است.

بررسی های قبل از عمل
بیماری که برای پروتز چشمی ارجاع می شود، باید تحت معاینه کامل چشم پرشکی قرار گیرد. چشم سالم با بیومیکروسکوپ معاینه می شود و میزان بینائی اندازه گیری می شود. حرکات چشم و قسمت خلفی چشم ارزیابی و بررسی می شود. بررسی حرکات چشم مبتلا اهمیت دارد زیرا مشخص کننده میزان حرکات پروتز در آینده است. علاوه بر این بررسی ملتجمه ( پرده شفاف پوشاننده سطح چشم) مهم است.  بیماری که دارای میزان زیادی اسکار (نسج جوشگاهی) در ملتحمه باشد ممکن است نیاز به پیوند بافت مخاطی داشته باشد تا بتواند پروتز کاشته شده را به خوبی بپوشاند.

عمل جراحی
مثل سایر موارد جراحی، بیمار باید یکی دو ساعت قبل از عمل در بیمارستان حاضر شود. بعید نیست که لازم باشد تا بیمار شب بعد از عمل نیز در بیمارستان بماند. متحصص بیهوشی، قبل از عمل راجع به بیهوشی با بیمار صحبت می کند و به سوالات شما پاسخ می دهد. عمل ۱تا ۲ ساعت طول می کشد و چشم شما با پانسمان حجیم پانسمان می شود. چند روز بعد پانسمان برداشته می شود.

مراقبت های بعد از عمل
چند روز اول بعد از عمل، بیمار باید استراحت کند. چون طی این چند روز پانسمان برداشته نمی شود، مراقبت اززخم نیاز نیست. دور از انتظار نیست که بیمار پس از عمل درد شدیدی داشته باشد، به همین دلیل پس از عمل ضد درد و ضد تهوع خوراکی تجویز می شود.
علاوه بر این به مدت یک هفته آنتی بیوتیک خوراکی نیر داده می شود. پس از باز کردن پانسمان از بیمار می خواهند که به مدت ۳ تا ۴ هفته روزی  ۲-۳ بار پماد آنتی بیوتیک داخل چشم عمل شده بگذارد. برای جلوگیری از چسبیدن پلک ها به بافت های زیرین، داخل پلک ها کانفورمر (پوسته پلاستیکی) گذاشته می شود. پس از فروکش کردن التهاب یعنی حدود ۶ تا ۸ هفته بعد بیمار نزد اکولاریست (سازنده چشم ظاهری) فرستاده می شود تا پروتز نهائی (چشم شیشه ای) فیت شود.

عوارض
عمل تخلیه چشم خیلی بی خطر است و به ندرت بیمار دچار عوارض وخیم می شود. عوارض شایع تر شامل: خونریزی، عفونت، اسکار، تورم طولانی، درد، باز شدن زخم و نیاز به عمل جراحی بیشتر است.

چشم مصنوعی الکترونیکی
هدف از انجام این پروژه که منجر به ثبت اختراع و گرفتن تاییدیه از وزارت بهداشت و درمان، پژوهشکده مهندسی وعلوم پزشکی جانبازان نابینا و خانه نور ایران شده  است کمک به نابینایان ،جانبازان نابینا، نابینایان ناشنوا و جانباز نابینای معلول با استفاده از جدیدترین  فناوری روز به نام سایبورگ (Cyborg) بوده است که با تحقیق، بررسی و پژوهش بر روی سایبورگ های مختلف در زمینه فناوری Eyeborg  انجام شده است.
نابینایی یکی از بیماری هایی است که پس از امـراضـی چـون سـرطـان و ایـدز، مـردم بـیـشترین واهمه را از آن دارند. نابینایی عبارتند از: کاهش بینایی به حدی که مانع از اشتغال فرد با اتکای به خویش  شود، یا فرد را  وابسته به دیگران یا وسایل کمکی کند. در حال حاضر بیش از ۱۸۰ میلیون نفر مبتلا به اختلالات بینایی در جهان زندگی می‌کنند که از آن میان ۴۵ میلیون نفر نابینای مطلق و ۱۳۵ میلیون نفر نیمه نابینا هستند و بیش از نود درصــد آن هــا در کـشـورهـای در حـال تـوسـعـه زندگی می کنند.  در هر پنج ثانیه یک نفر به تعداد نابینایان جهان افزوده می شود و در هر دقیقه یک کـــودک نـــابـیـنـــا مـــی شـــود. نــابـیـنــایــی درجــات گوناگونی دارد. برخی هرگز نور را نمی بینند؛ بعضـی دیگـر فقـط مـی تـوانند نور را از تاریکی تـشـخـیـص دهنـد؛ عـده ای هـم از دیـد نـاچیـزی برخوردارند و فقط درصد اندکی از نابینایان کور مــادرزاد هـسـتـنــد. ســازمــان بـهــداشـت جـهـانـی جمعیت نابینایان سراسر دنیا را بین چهل تا چهل و پنج میلیون نفر تخمین می زند. مرکز پژوهش های مجلس، جمعیت معلولان ایران را ۶۳۱/۸۷۵/۲ نفر برآورد کرد و افزود از این تـعـداد  ۳۴۰/۴۰۸ نفـر (۱۴ درصـد) نـابینـا هستنـد. امروزه برای نابینایان سرتاسر جهان وسایل تـوانـبـخـشـی و کـمـک بـیـنـایـی زیاد و گوناگونی طراحی و ساخته شده است که آن ها نیز بتوانند مـانـنـد افـراد جـامـعـه خـود بـه صـورت عادی به زنـدگـی و فـعـالیت های روز مره خود ادامه دهند ولی متاسفانه هیچ یک ازاین وسایل و تجهیزات توانبخشی نمی تواند کمکی شایان و بی خطری با کمترین درصد خطا را به افراد روشندل برساند. در این زمان است که می توان به قدرت کمک  ماشین به انسان در تمامی سطوح پی برد. استفاده از این فناوری را می توان سایبورگ معرفی کرد که ماشین ها را نسبت به نیاز در هر زمینه می‌توان انتخاب کرد (الکترونیک- نانو- مکانیک- نرم افزارهاو…). در این روش به بررسی چگونگی ادغام سنسورهای بینایی الکترونیکی (دوربین، سنسور مادون قرمز، سنسورهای فاصله یاب صوتی، لیزرها) مدارات الکترونیکی و خروجی آن ها به صورت ویبره ،آلارم و صوت در قالب هشدار به فرد استفاده کننده و ارتباط آنلاین  بین خروجی سیستم ذکر شده و سیستم  عصبی بینایی در مغز، اشاره می‌شود.

چشم بیونیک
دیان آشورث در نتیجه یک شرایط ارثی بخشی از بینایی خود را از دست داده و از ماه می در بیمارستان چشم و گوش رویال ویکتورین تحت یک عمل جراحی از یک چشم بیونیک استفاده می کند.
نمونه اولیه این چشم بیونیک توسط بیونیک ویژن استرالیا تولید شده است و براساس اعلام این گروه، آن ها نخستین چشم بیونیک جهان را به طور موفقیت آمیز پیوند زده اند.
دیان آشورث در رابطه با این تجربه اظهارداشت: وقتی که نخستین تصویر بزرگ تر شد من بسیار شگفت زده شدم، چرا که اصلا امیدوار نبودم بتوانم چیزی ببینم.
این چشم بیونیک با همکاری محققان استرالیایی و بودجه دولت استرالیا ساخته شده و با ۲۴ الکترود مجهز شده که یک سیم کوچک به گیرنده ای که به پشت گوش قرار دارد، متصل شده است. این چشم بیونیک در نزدیک شبکیه داخل چشم کار گذاشته می شود و به طور الکتریکی شبیکه را تحریک می کند.
دکتر پنی آلن جراح متخصصی که این نمونه اولیه را کار گذاشته اظهار داشت: تحریک های الکتریکی از دستگاه عبور می کنند و پس از آن شبیکه را تحریک می کنند. این ضربه ها به مغز می رسند و تصویر ایجاد می کنند.
در تصویر بالا دکتر پنی آلن در سمت راست تصویر چشم دیان آشورث را که نخستین چشم بیونیک را دریافت کرده معاینه می کند. چشم بیونیکی متشکل از دو بخش بیرونی و درونی است. بخش بیرونی یک دوربین ویدیویی کوچک و یک کامپیوتر است که روی عینک آفتابی سوار شده و روی سر قرار می گیرد. بخش درونی هم یک شبکیه مصنوعی است که به صورت ایمپلنت درون چشم قرار داده می شود. آنگاه تصاویر دریافتی دوربین ویدیویی، توسط کامپیوتر ترجمه شده و به صورت بیسیم برای شبکیه مصنوعی ارسال می شوند.
در این چشم، یک پردازنده جیبی وجود دارد که کار تبدیل داده های ویدئویی به پالس های الکتریکی را انجام می دهد. خود میکروچیپ بینایی هم مستقیما به قسمت کورتکس بینایی (در عقب مغز) متصل می شود. مجموعه میکروچیپ از ۱۴ قطعه میکروچیپ ۸ در ۸ تشکیل شده که هر کدام حدود نیم میلیون ترانزیستور در خود جای داده اند و ۴۵ الکترود بسیار ظریف دارند که کار دریافت و انتقال تصاویر سیاه و سفید با کیفیت پایین را به قشر بینایی مغز انجام می دهند.
هدف این است که بینایی مصنوعی در فرد ایجاد شود که حداقل بتواند کارآیی معادل عصای سفید یا سگ راهنما را برای نابینایان داشته باشد. البته در مراحل اولیه قرار است از این تکنولوژی در کنار این روش های سنتی برای نابینایان استفاده شود، اما در نهایت میکروچیپ بینایی قرار است جایگزین تمام روش های دیگر برای نابینایان شود.
این دستگاه دید اندکی برای بیمار ایجاد می کند و بیمار می تواند تضادهای رنگی و حاشیه ها را چون اجسام روشن و تیره تشخیص دهد. محققان امیدوارند که این دستگاه را به نوعی توسعه دهند که بیمار با استفاده از آن بتواند به طور مستقل حرکت کند.
دیان نخستین بیماری است که یکی از این سه دستگاه برای چشم وی پیوند زده شده است. گام بعدی تحلیل اطلاعات تصویری است که از این تحریک سازی ها دریافت می شود.
براساس اظهارت محققان عمل جراحی پیوند عمل ساده ای است که می توان آن را به جراحان چشم در سراسر دنیا آموزش داد؛ دکتر آلن در این رابطه گفت که یکی از اهداف ما طراحی ساده این دستگاه بوده تا پیوند آن نیازمند فرآیند پیچیده ای نباشد.
تحقیقات مشابهی توسط محققان در دانشگاه کورنل نیویورک انجام شده که طی آن نیز از ضربات الکترونیکی به عنوان تحریک برای انتقال اطلاعات به مغز استفاده می شود.
چشم بیونیک پیوندی از عینک های ویژه ای برای ارسال اطلاعات به مغز استفاده می کند.

تولید چشم مصنوعی با فناوری چاپ سه بعدی
محققان موفق به تولید چشم مصنوعی با فناوری چاپ سه‌بعدی شدند که علاوه بر کاهش چشمگیر هزینه در مقابل روش دست‌ساز، امکان تولید ۱۵۰ چشم در مدت یک ساعت را فراهم می‌کند.
طراحی چشم مصنوعی دست‌ساز بسیار زمان بر بوده و هزینه تولید هر چشم حدود چهار هزار و ۹۰۰ دلار است. اما با کمک فناوری چاپ سه بعدی می توان در مدت یک ساعت ۱۵۰ چشم مصنوعی را با هزینه ای کمتر از چشم مصنوعی دست ساز تولید کرد؛ در این روش هزینه تولید هر چشم به ۱۶۰ دلار کاهش پیدا می کند.
محققان دانشگاه منچستر متروپولیتن با همکاری شرکت Fripp Design از فناوری چاپ سه بعدی برای ساخت چشم مصنوعی شبه واقعی استفاده کرده اند.
با طراحی دیجیتالی ساختار چشم، نسخه چاپ سه بعدی با کمک پروتزهای انعطاف پذیر تولید می‌شوند که از چشم محافظت می‌کند.
روش ساخت چشم با فناوری چاپ سه بعدی به ویژه در بخش طراحی سفارشی عنبیه هنوز به طور کامل تکمیل نشده است، اما محققان شرکت Fripp Design امیدوارند که فروش محصولات خود را تا یکسال آینده آغاز کنند.

چشم مصنوعی بی سیم و کار با انرژی نور
دانشمندان موفق به ساختن چشم الکترونیکی شده اند که نیرویش را به جای باتری از نور می گیرد.
این چشم الکترونیکی از یک جفت لنز خاص برای تاباندن نور در طیف نزدیک به فروسرخ به داخل چشم استفاده می کند.
این فرآیند به چشم الکترونیکی نیرو می بخشد و اطلاعاتی به چشم بیمار ارسال می شود که به بینایی او کمک می کند.
بیماری هایی مثل دژنراسیون ماکولا (تباهی لکه زرد) و آر پی (retinitis pigmentosa) که معمولا با کهولت سن روی می دهد به مرگ سلول هایی که کار آن ها شناسایی فوتون های نور است منجر می شود. این شرایط در نهایت به کوری منجر می شود.

حذف سیم
نشان داده شده که چشم الکترونیکی که باعث تحریک عصب ها در پشت چشم می شود، به بهبود بینایی در بعضی بیماران کمک می کند.
نتایج اولیه آزمایش این وسیله در دو مرد کاملا نابینا در بریتانیا باعث شد آنها قادر به تشخیص نور و حتی بعضی شکل ها شوند. با این حال در این وسایل، علاوه بر نصب یک تراشه در پشت شبکیه، لزوم تعبیه یک باتری در پشت گوش و سیمی که آن دو را به هم وصل می کند وجود دارد.
شیوه این پژوهشگران با برطرف کردن نیاز به تعبیه وسایل الکترونیکی و همچنین سیم کشی پیچیده می تواند گامی به جلو باشد. در این شیوه یک وسیله که مثل یک صفحه خورشیدی کار می کند پشت چشم نصب می شود.
یک جفت لنز متصل به یک دوربین فیلمبرداری، آنچه از جلوی چشم بیمار می گذرد ضبط می کند و اشعه نزدیک به طیف فروسرخ را به تراشه ای که پشت شبکیه وصل شده می تاباند. به این ترتیب یک سیگنال الکترونیکی به وجود می آید که به اعصاب منتقل می شود.
نور طبیعی به خودی خود ضعیف تر از آن است که به این تراشه نیرو دهد.
پژوهشگران معتقدند از آنجا که این تراشه ها باریک و بدون سیم هستند، عمل جراحی لازم برای نصب آن خیلی ساده تر از سایر ابزارهای مشابه است.
این اختراع نویدبخش بازگرداندن بخش مفید بینایی برای بیمارانی است که به دلیل بیماری های دژنراسیون شبکیه نابینا شده اند. این وسیله تاکنون در انسان آزمایش نشده اما در موش موثر بوده است.

پیوند شبکیه چشم الکترونیک برای دو مرد نابینای بریتانیایی
دو مرد بریتانیایی که سال ها است نابینا هستند، قسمت هایی از بیناییشان را توسط عمل جراحی پیوند شبکیه باز یافتند.
این دو قادر هستند نور و حتی بعضی اشکال را به وسیله شبکیه مصنوعی که پشت چشمشان جاسازی شده است ببیند.
این دو بیناییشان را بر اثر بیماری به نام رتینیت پیگمانتزا از دست دادند. این بیماری سلول های گیرنده نور در پشت چشم را تدریجا از کار می اندازد.
پژوهشگران تراشه میکروالکترونیک سه میلی متر مربعی را که در برابر نور بسیار حساس است و به جای دریافت کننده های نور عمل می کند در سر این دو مرد نابینا توسط یک عمل جراحی پیوند کرده اند.
در این عمل جراحی تراشه ای پشت شبکیه چشم گذاشته شد و سیمی از آن از زیر پوست به پشت گوش وصل شد.
زمانی که نور وارد چشم می شود و به تراشه می رسد، حس گرهائی که پیام های الکترونیکی به اعصاب چشم و از آنجا به مغز می رسانند تحریک می شوند.
جساسیت این تراشه را می توان با قوه بیرونی که به تراشه از طریق دیسک های مغناطیسی وصل است کم و زیاد کرد.
این آزمایش در مراحل اولیه قرار دارد اما گامی مهم و هیجان انگیز است. ممکن است در آینده به کسانی که بر اثر بیماری رتینیت پیگمانتزا بینایی خود را از دست داده اند کمک کند. این تراشه برای درمان نیست و جزئی از آزمایش های بالینی است. قرار است این تراشه به چشم حدود ۱۲ نابینا پیوند شود.

بازیابی بینایی با تولید شبکیه مصنوعی چشم نانوالماس
محققان به منظور بازیابی بینایی مجدد افراد نابینا موفق به تولید شبکیه مصنوعی چشم با استفاده از نانوالماس شدند.
گروه‌های تحقیقاتی زیادی در کشورهای مختلف به پیشرفت‌های قابل توجهی در زمینه تولید پروتز شبکیه چشم دست یافته‌اند. اگر این تحقیقات به نتیجه مطلوب برسد، افرادی که به‌دلیل از دست دادن سلول‌های گیرنده نوری نابینا شده‌اند، می‌توانند بینایی خود را به شکلی بهتر و ساده‌تر از روش‌های فعلی بازیابند. یکی از این گروه‌های تحقیقاتی نشان داده است که می‌توان از نانوالماس‌ها در این زمینه بهره برد.
محققان تلاش کرده‌اند با تولید یک پروتز شبکیه‌ای نازک و نرم که مبتنی بر مواد رنگی فتوالکتریک است، عملکرد این پروتزها را بهبود بخشند؛ رنگ فتوالکتریک مورد استفاده در این پروتز برای سلول‌ها سمی نیست. آن ها با استفاده از بررسی‌های رفتاری مشاهده کردند که قرار دادن این پروتز در ناحیه زیرشبکیه‌ای موش‌ها منجر به بازیابی بینایی آن‌ها می‌شود. این پروتز نور را جذب کرده و از انرژی فوتون‌ها برای تولید پتانسیل الکتریکی استفاده می‌کند.
آن ها برای اولین بار نشان داده‌اند که آرایه‌ای از میکروالکترودهای حاوی ۱۵۰۰ دیود نوری می‌تواند به یک بیمار نابینا درک تصویری نسبتا دقیقی اعطا کند. یک بیمار می‌تواند با استفاده از این تراشه که یک الگوی ۳۸ در ۴۰ پیکسلی تولید می‌کند، کلمات متشکل از حروف بزرگ را خوانده، میوه‌های مختلف را تشخیص داده  و با تشخیص محل افراد، آزادانه به ‌سمت آن ها حرکت کند.
در همین حال گروه دیگری از محققان برای اولین بار نشان داده‌اند که گروه بزرگی از بیماران نابینا می‌توانند با استفاده از یک پروتز شبکیه، حروف را با موفقیت تشخیص دهند. این محققان از سامانه پروتز شبکیه Argus II استفاده کردند، اما در حال حاضر روی مدل سومی کار می‌کنند تا بتوانند تعداد الکترودها را از ۶۰ به ۲۴۰ برسانند.
محققان مرتبط با پروژه DREAMS، به‌جای این روش‌ها روی نوع جدیدی از نانومبدل‌ها کار می‌کنند که از الماس‌های نانوبلوری مصنوعی ساخته شده‌اند. نانومبدل‌ها ابزارهای الکتریکی هستند که انرژی را از یک حالت به حالت دیگر تبدیل می‌کنند.
دلیل استفاده از الماس برای روکش‌دهی پروتز این است که این نیمه‌رسانا پایدار و زیست‌سازگار بوده و می‌تواند تفکیک‌پذیری بینایی را از ۶۰ پیکسل که در آن فقط شکل‌ها و رنگ‌ها قابل تشخیص هستند، تا ۱۰۰۰ پیکسل افزایش دهد. محققان این پروتزهای کوچک را روی شبکیه آزمایش کرده‌اند تا قابلیت جایگزینی گیرنده‌های نوری را توسط آن ها بررسی کنند؛ همکاران این گروه نیز نشان داده‌اند که پروتز مشابهی می‌تواند روی انسان عمل کند. با این حال تا کنون هیچ آزمایش بالینی با استفاده از نانوالماس‌ها صورت نگرفته است.
هنوز برای استفاده عملی از این پروتزها کار زیادی باید صورت گیرد، اما کارهای انجام شده نشان می‌دهند که در آینده‌ای نه چندان دور اشخاص نابینا می‌توانند بینایی خود را بازیابند.

قرنیه مصنوعی
استفاده از قرنیه مصنوعی یکی از راهکارهای درمانی برای بیماران است. در این روش شانس رد پیوند کمتر است و در عین حال عوارض پس از جراحی و نیاز به مصرف دارو بسیار کم می‌شود.
با توجه به کاربرد سلول‌های بنیادی در ترمیم آسیب‌های چشمی، مدت زمانی است که از سلول‌های بنیادی برای ترمیم سلول‌های سطحی قرنیه استفاده می شود.
افرادی که دچار آسیب‌دیدگی چشمی از ناحیه دو چشم هستند و لایه قرنیه آن ها بر اثر برخورد با مواد شیمیایی کدر می‌شود، در این گونه از بیماران قرنیه خاصیت خود را از دست می‌دهد و بر اثر تشکیل غیرطبیعی عروق دور بافت قرنیه، پیوند قرنیه در این بیماران امکان پذیر نیست.
امکان پیوند قرنیه برای افرادی که قرنیه کدر و پرخون دارند وجود ندارد و در این راستا با استفاده از سلول‌های بنیادی قرنیه که معمولا از افراد درجه یک آن ها یا در نهایت افراد غریبه فراهم می‌شود سلول‌ بنیادی در محیط آزمایشگاه روی بافت جنینی کشت داده شده و پس از تهیه، به قرنیه پیوند زده می‌شود تا زمینه برای پیوند قرنیه فراهم شود.
طبق گفته های رئیس بیمارستان فارابی، اکنون این کار در بیمارستان فارابی در حال انجام است که موفقیت‌های زیادی را در پی داشته است.
این متخصص چشم با بیان این که همه انسان ها بدون این که آسیبی به خود وارد کنند می توانند سلول بنیادی اهدا کنند.  تنها بخشی که از افراد برای تهیه سلول بنیادی برداشته می شود بافتی به اندازه ۲ در۲ میلی‌متر است که هیچ مشکلی برای فرد دهنده ایجاد نمی‌کند.
در عین حال برای پیوندهای سلول بنیادی ترجیح داده می شود از بافت چشمی خود فرد استفاده شود که این امر در افرادی که تنها یک چشم آن ها آسیب دیده امکانپذیر است، به این شکل که از چشم دیگر نمونه سلولی برداشته می شود و پس از کشت در محیط آزمایشگاه به چشم دیگر پیوند زده می شود تا زمینه برای پیوند قرنیه فراهم شود.
در پیوندهایی که از غیر از خود شخص سلول دریافت می‌شود، فرد باید تا مدت زمان زیادی برای سرکوب کردن تهاجم سیستم ایمنی دارو مصرف کند که عوارض کبدی و کلیوی زیادی را برای فرد در پی دارد.
استفاده از قرنیه مصنوعی یکی دیگر از راهکارهای درمانی برای بیماران است. در این روش شانس رد پیوند کمتر است و در عین حال عوارض پس از جراحی و نیاز به مصرف دارو بسیار اندک می‌شود.
قرنیه مصنوعی یک ماده سنتتیک است که با بافت انسان سازگاری دارد و شکل و انحنای آن و کارکرد طبیعی آن مانند قرنیه طبیعی انسان است.
تاکنون حدود ۱۲ بیمار در بیمارستان فارابی تحت عمل جراحی و پیوند قرنیه مصنوعی قرار گرفته‌اند که نتایج آن نسبت به استفاده از سلول‌های بنیادی بهتر است.

 اشک مصنوعی برای خشکی چشم
کاهش تولید مایع از غدد ترشح‌کننده اشک می‌تواند ثبات لایه اشک را بر هم زند. به این ترتیب این لایه به سرعت شکسته شده و نقاط خشکی را روی قرنیه ایجاد می‌کند که سبب تحریک و کاهش بینایی می‌‌شود.
علت خشکی چشم در برخی از افراد، متعادل نبودن مواد سازنده اشک و در برخی دیگر، تولید ناکافی اشک برای نرم نگه‌داشتن چشم است. آسیب به غدد اشکی ناشی از التهاب یا اشعه نیز می‌تواند تولید اشک را متوقف کند.

علایم و نشانه‌های خشکی چشم
 تحریک و احساس سوزش یا خارش در چشم
 احساس وجود جسم خارجی در چشم
 ترشح چسبناک در چشم یا اطراف آن
 افزایش تحریک چشم‌ در اثر دود یا باد
 خستگی چشم‌ پس از کمی‌ مطالعه
 تحمل نداشتن به هنگام استفاده از لنزهای تماسی
در صورتی که علایم خشکی چشم از جمله قرمزی، ناراحتی، خستگی یا درد چشم مشاهده شود، ضروری است که بیمار به چشم پزشک مراجعه کند تا علت ناراحتی چشم مشخص شود. این علایم اغلب در هر دو چشم دیده می‌شوند.

شیوه استفاده از قطره‌های چشمی اشک مصنوعی
✓  ابتدا لازم است دستان خود را پیش از هر بار مصرف قطره‌های اشک مصنوعی، به خوبی با آب و صابون بشویید تا از ورود میکروب ‌ها به چشم جلوگیری شود.
✓  یک واحد اشک مصنوعی را از بقیه جدا کنید و آن را به صورت عمودی بگیرید. سپس به قسمت بالایی آن ضربه بزنید تا همه مایع در انتهای آن جمع شود و سر قطره را بردارید.
✓  به بالا نگاه کنید. پلک پایین را به سمت پایین بکشید و واحد حاوی اشک مصنوعی را به صورت عمودی نگه داشته و قسمت پایین آن را فشار دهید تا یک قطره داخل چشم شما بریزد.
✓  به یاد داشته باشید که هر چشم فقط گنجایش یک قطره را دارد، بنابراین اگر در هر بار مصرف بیش از یک قطره در هر چشم بریزید، قطره قبلی از چشم خارج می‌شود.
✓  پس از استفاده از قطره اشک مصنوعی، چشمان خود را چند ثانیه ببندید و گوشه داخلی چشم را به مدت چند ثانیه با ملایمت فشار دهید تا راه خروج اشک بسته شود و قطره ریخته شده برای مدت بیشتری در چشم بماند.
✓  مراقب باشید تا قسمت سر ظرف دارو به دست یا مژه‌ها برخورد نکند، زیرا موجب انتقال باکتری‌ها، به داخل قطره و پس از آن به چشم می‌شود.
✓  پس از هر بار مصرف، درب قطره چشمی‌ را بلافاصله ببندید.
✓  داروهای  چشمی ‌که به صورت بطری چند بار مصرف یا ژل‌های چشمی‌ تهیه شده‌اند، باید تا یک ماه پس از باز شدن درب آن استفاده شوند و باقی‌مانده دارو پس از یک ماه از تاریخ باز شدن باید دور انداخته شود.
✓  اگر برای شما ریختن بیش از یک قطره ‌تجویز شده است، بین ریختن دو قطره باید حداقل ۱۵ دقیقه فاصله باشد.

داروهای نیازمند نسخه
 قطره های استروئید (کورتون)
این داروها بسیار قوی است و بایستی فقط با نظر پزشک مصرف شود. استفاده از آن برای مشکلات چشمی بدون نظر پزشک می تواند خطرناک باشد. وقتی که استروئیدها استفاده می شوند توانایی چشم برای مقابله با عفونت ها و ترمیم صدمات کاهش می یابد. استفاده طولانی مدت از این قطره ها می تواند منجر به ایجاد آب سیاه یا آب مروارید و باعث از دست دادن دید فرد شود. علیرغم این خطرات فوائد استفاده از استروئید ها در درمان بعضی بیماری ها مهم است که باید به هرحال تجویز شوند. اسامی ژنریک استروئیدهای شایع عبارتند از:
پرونیزولون، دگزامتازون، بتامتازون، هیدروکورتیزون، فلوئورومتولون و مدریزون
  قطره های درمان عفونت
چشم پزشک درصورتی که فرد عفونتی داشته باشد که بتوان با داروهای خاص درمان کرد ممکن است این داروها را تجویز کند. قرمزی چشم لزوما به معنای وجود عفونت نیست. داروی خاصی وجود ندارد که بر روی تمامی عفونت ها موثر باشد. بعضی عفونت ها را نمی توان با هیچکدام از داروهای فعلی درمان کرد. فرد بایستی در عرض چند روز بهبودی قابل توجهی به دست آورد. در صورتی که در حین استفاده قطره وضعیت چشم فرد بدتر شود باید با چشم پزشک مشورت شود.
  قطره های درمان گلوکوم (آب سیاه)
آب سیاه بیماری عصب چشمی و اغلب ناشی از افزایش فشار داخل چشم است. از آنجا آب سیاه می تواند منجر به کاهش دید شود قطره های چشمی برای کاهش فشار چشم مورد استفاده قرار می گیرند. بعضی از داروهای گلوکوم مانع ایجاد مایع بیش از حد داخل چشم می شوند. سایر داروها خروج مایع را
در چشم بیشتر می کنند. فرد قطره های ضد آب سیاه را در چشم می ریزد اما این داروها روی بقیه نقاط بدن فرد هم اثر می کنند. چون این داروها مانع از دست دادن دید فرد می شوند بیمار ممکن است مجبور باشد این عوارض جانبی را تحمل کند.
   تنگ کننده های مردمک
تنگ کننده های مردمک ممکن است باعث تاری دید، سردرد و حتی پارگی پرده شبکیه شوند. اگرچه پارگی پرده شبکیه نادر است ولی چنانچه بیمار نقاط سیاه متحرک یا جرقه های نورانی دیدید فورا با چشم پزشک تماس بگیرید.
بلوک کننده های بتا
ممکن است باعث مشکلات تنفسی در کسانی که آسم یا تنگی نفس دارند شوند. از عوارض دیگر این داروها کاهش یا نامنظمی ضربان قلب و افسردگی است. لازم است اگر بیمار آسم یا تنگی نفس دارد پزشک خود را قبلا مطلع کند.
     اپی نفرین
ممکن است باعث افزایش یا نامنظمی ضربان قلب و یا افزایش فشارخون شوند.
چنانچه فرد هر کدام از این اثرات جانبی را تجربه کرد به چشم پزشک مراجعه کند. همچنین در صورتی که از قطره های ضد آب سیاه استفاده می شود در مراجعه به دیگر پزشک ها هم مدت مصرف یادآوری شود.
نحوه ریختن صحیح قطره در چشم
✓ پلک تحتانی را با انگشت اشاره پایین بکشید .
✓  پوست پلک تحتانی را با انگشت های اشاره و شست به پایین بکشید.
✓ قطره را به داخل این فضا بیندازید بدون این که نوک قطره چکان با چشم یا پلک شما تماس یابد. (به منظور جلوگیری از آلودگی ظرف قطره)
✓ چشمان خود را ببندید (پلک نزنید) و نقطه ای که پلک به بینی وصل می شود را فشار دهید و این عمل را برای ۲ تا ۳ دقیقه ادامه دهید.
✓ قبل از بازکردن چشم ها قطره جذب نشده و اشک را از پلک های بسته با دستمال کاغذی تمیز پاک کنید. سپس چشم هایتان را باز کنید.
✓ چنانچه بایستی بیش از یک نوع قطره را در یک زمان استفاده کنید. قبل از استفاده از قطره دوم ۳ تا ۵ دقیقه صبر کنید.

قطره های چشمی مورد استفاده  در معاینه چشمی
قطره های گشاد کننده
چشم پزشک از قطره های چشمی برای گشاد کردن مردمک چشم فرد استفاده می کند که بدینوسیله می تواند داخل چشم فرد را ببیند. چون بعد از معاینه به دلیل استفاده دارو توسط پزشک، ممکن است رانندگی مشکل باشد و بهتر است شما ترتیبی برای رسیدن به خانه بعد از معاینه فراهم کرده باشید .
قطره های بی حس کننده
بی حس کننده ها داروهای از بین برنده درد هستند که چشم های فرد را در عرض چند ثانیه بی حس می کند. این قطره ها بایستی در مطب پزشک استفاده شود و هرگز در خانه به کار نرود. استفاده مکرر از آن ها می تواند به سطح چشم شما صدمات جدی بزند.
قطره های چشمی بدون نسخه
فرد می تواند بعضی از قطره های چشمی را بدون نسخه خریداری کند اما به یاد داشته باشید که حتی این قطره ها هم حاوی مواد دارویی هستند. قطره ها بایستی بر اساس تجویز پزشکان و توصیه بروشور دارو استفاده شوند هر گونه علامتی که قطره ها ایجاد کنند ممکن است واکنش حساسیتی باشد حتی قطره هایی بدون نسخه.
قطره اشک مصنوعی
محلولی است برای مرطوب کردن چشم های خشک. فرد می تواند آن را به میزانی که نیاز دارد استفاده کند. قطره های بدون ماده نگهدارنده برای افراد بدون حساسیت وجود دارند. قطره های ضد پرخونی و قرمزی حاوی داروهایی هستند که چشم ها را با منقبض کردن عروق سفید می کنند. اگرچه این داروها باعث بهبود سلامتی چشم نمی شود اما این قطره ها از قرمزی چشم ها کم می کند و معمولا اگر زیاد استفاده نشود بی ضرر است. چنانچه فرد از این داروها مکررا استفاده کند ممکن است چشم های فرد قرمزتر شده و با قطع دارو تحریک و قرمزی ایجاد کند.

 منابع
[۱]- http://eyeprosthesis.blogfa.com
[۲]- www.ghatreh.com/news
[۳]- www.iranpsy.ir
[۴]- http://ocularist.blogfa.com
[۵]- www.isna.ir
[۶]- http://www.bonyannews.ir

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان