پاتوژنز (بیماریزایی)

چکیده: کلیات بیماری توکسوپلاسموز و مروری بر پاتوژنز و روش های تشخیص بیماری

بخش دوم: پاتوژنز (بیماریزایی)

بخش سوم: راههای تشخیص بیماری توکسوپلاسموز

بخش چهارم: نتایج و روش کار بیماری توکسوپلاسموز


بررسی میزان آگاهی دانشجویان دختر دانشکده دامپزشکی دانشگاه شیراز در مورد بیماری توکسوپلاسموز و مروری بر پاتوژنز و روش های تشخیص بیماری

توکسوپلاسموز یک بیماری انگلی است که عمدتاً توسط گربه ها منتقل مـی شـود. ایـن بیمـاری بوسیله خوردن گوشت خام یا از طریق تماس با مدفوع گربه، به انسان منتقل می شـود. ایـن بیمـاری مخصوصاً برای زنان باردار، که جنین آنها می تواند از طریق جفـت آلـوده شـود، و افـرادی بـا سیـستم ایمنی تضعیف شده، مثل افراد آلوده به HIV، خطرناک مـی باشـد. در مـوارد شـدید، توکـسوپلاسموز میتواند باعث آسیب به مغز، چشم ها و حتی مرگ شود. توکسوپلاسموز به وسیله روشهای سـرولوژی مثل الایزا، ایمونوفلورسنت غیر مستقیم، بافتشناسی، جداسازی انگـل و واکـنش زنجیـره ای پلیمـراز (PCR) تشخیص داده می شود. در روش PCR که روش نـسبتا جدیـدی اسـت از شناسـایی و تکثیـر  قطعه ای از ژنوم انگل برای تشخیص استفاده می شـود. بررسـی حاضـرجهت سـنجش میـزان آگـاهی دانــشجویان دختــر دانــشکده دامپزشــکی دانــشگاه شــیراز در مــورد جنبــه هــای گونــاگون بیمــاری توکسوپلاسموز با تکمیل پرسشنامه ای توسط ۱۰۰ نفر از دانـشجویان کارشناسـی و دکتـرای عمـومی  دامپزشکی انجام گرفت. نتایج نشان داد که آگاهی دانشجویان در مورد عامـل بیمـاری (۸۷%)، مخـزن بیماری ( ۹۱%)، راه انتقال از طریق مـادر بـه جنـین (۹/۸۶%)، انتقـال از طریـق مـصرف گوشـت خـام (۵/۸۲%) و عوارض بیماری مثل سقط جنین (۹/۸۷%) در سطح بالا می باشد. در این بررسی رابطـه ای بین میزان آگاهی دانـشجویان بـا سـطح تحـصیلات پـدر و مـادر مـشاهده نـشد. آگـاهی دانـشجویان کارشناسی در مواردی مثل انتقال بیماری از طریق مادر به جنین و تماس با خاک بهتر از دانـشجویان دکترا بود (۰۵/ ۰>P). در مورد بهترین راه مبارزه با بیماری که رعایت موازین بهداشتی می باشد دانش دانشجویان دکترا بالاتر از دانشجویان کارشناسی بود (۰۵/ ۰>P). به نظر می رسد بهترین راه جهت بالا میزان آگاهی افراد جامعه معرفی و شناساندن این بیماری در بین همـه اقـشار جامعـه از طریـق
مراکز بهداشتی- خدمات درمانی، رسانه های گروهی و مدارس باشد. هم چنـین لازم اسـت عـلاوه بـر میزان آگاهی، بینش و عملکرد دانشجویان و سایر اقشار جامعه در رابطه با اعمال پیشگیرانه و مـوازین بهداشتی مربوط به این بیماری نیز مورد بررسی قرار بگیرد.

مقدمه و هدف

در عصر حاضـر، بـالا رفـتن سـطح فرهنـگ بهداشـتی جوامـع، هـر چنـد توانـسته اسـت چهـره اپیدمیولوژیک بیماری ها را تغییر دهد، اما هنوز هـم بیماریهـای عفـونی بـه عنـوان مهمتـرین مـسأله  بهداشتی در بسیاری از کشورها محسوب می شوند؛ یکی از این بیماریها توکسوپلاسموز می باشد.  مطالعات نشان داده است که حدود یک سوم جمعیت بـالغ در بیـشتر کـشورهای جهـان شـواهد سـرولوژیک علیـه عفونـت توکـسوپلاسمایی را داشـته و دارای آنتـی بادیهـای ضـد توکـسوپلاسمایی میباشند. این موضوع بیانگر این است که این افراد قبلاً بـا توکـسوپلاسما آلـوده شـده انـد؛ همچنـین قدرت آلوده کنندگی و انتشار سریع این انگل را نشان میدهد.  توکسوپلاسموز یکی از بیماریهای مشترک بین انسان و دام می باشد که بر اثـر عفونـت بـا نـوعی انگل داخل سلولی به نام توکسوپلاسما گوندی بوجود می آید. عفونت با این انگل در انسان، پستانداران و پرندگان انتشار جهانی دارد. در دام نیز، بخصوص در گوسـفند یکـی از عوامـل عمـده سـقط جنـین محسوب می شود.گربه و گربه سانان نیز در چرخه زندگی انگل نقش میزبان نهایی را دارند.  انسان از دو طریق اکتسابی و مادر زادی به این انگل مبتلا می شود، سیر بیماری در بـدن انـسان شامل دو مرحله حاد و مزمن است که اکثر علائم و عوارض و همچنین انتقال انگل از مادر به جنین در مرحله حاد رخ می دهد.  در حالت مادرزادی انگل از جفت عبور میکند و بسته به اینکه در چه سنی از بارداری آلودگی بـه جنین منتقل شود علائم کلینیکی متفاوت است. ایـن علائـم بـه صـورت هیدروسـفالی، میکروسـفالی، کوریورتینیت، آنسفالومیلیت، مرده زایی، بزرگ شدن طحال و کبد، اختلالات ذهنی و حرکتی، تـشنج، لوچی و کوری نمایان می شود. به همین دلیل توکسوپلاسموز مادرزادی از نظر پزشکی اهمیت خاصی داشته و آگاهی خانم ها در مورد بیماری و راههای انتقال بیماری می تواند تا حد زیـادی از بـروز ایـن ٢ شکل از بیماری بکاهد؛ لذا این پژوهش، جهت سـنجش و بررسـی میـزان آگـاهی جمعـی از دختـران دانشکده دامپزشکی دانشگاه شیراز در مورد این بیماری انجام شده است. هـم چنـین مـروری نیـز بـر پاتوژنز و روش های تشخیص این بیماری خواهیم داشت.

پاتوژنز (بیماریزایی)

به نظر می رسد مقدار تلقیح، حدت ارگانیسم، زمینه های ژنتیکی، جنس و وضعیت ایمنـی بـدن دوره عفونت توکسوپلاسموز را در انسان و گونه های حیوانی تحت تأثیر قرار می دهند.
توکسوپلاسما می تواند تقریباً همه سلولهای (هسته دار) میزبان را آلوده کند، اما به نظر می رسـد مونوسیت ها، ماکرو فاژ ها و سلول های عضلانی را ترجیح می دهد. توکسوپلاسما همچنین می توانـد نورون ها، آستروسیت ها، میکروگلیا ها و الیگو دندروسیت ها را آلوده کند و در داخـل آنهـا رشـد کند.
زمانی که کیست های بافتی حاوی برادیزوآیت یا اووسیست های حاوی اسپروزوآیتها از طریـق دهان بلع شد، سلولهای پوششی روده و لامینا پروپریا را مـورد حملـه قـرار مـی دهـد و توسـط آنهـا فاگوسیت می شود. عفونت ممکن است در طی یک زمان کوتاه بعد از بلع، از طریق خون و یا لنـف بـه دیگر بافتها منتشر شود.
در اثر رشد تاکیزوآیتها درون سلول ها، سلول ها پاره می شوند و در اثر مرگ سلول ها، نواحی کانونی نکروزه که توسط لنفوسیت ها، مونوسیت ها و پلاسما سل ها احاطه شده اند ایجاد می شـوند. یک میزبان آلوده ممکن است در اثر نکروز روده و غده های لنفی مزانتریک، قبل از اینکه دیگر ارگانهـا دچار آسیب جدی شوند و یا نکروز کانونی در آنها تشکیل شود، تلف شود .

در موش معمولاًسه هفته بعد از عفونت، تاکیزوآیتها کم کم از بافتهای احشایی ناپدید میشوند و یست های بافتی به مقدار زیاد در بافتهای عصبی و ماهیچه ای یافت می شوند. این امر احتمالاً بـه دلیل افزایش پاسخ های ایمنی میزبان در مقابل انگل است.

فرآیند تهاجم به سلولها توسط توکسوپلاسما گوندی پروسه ای فعـال و وابـسته بـه یـون کلـسیم میباشد. عمده ترین پروتئین سطحی توکسوپلاسما SAG1 می باشد که در اتـصال و نفـوذ بـه سـلول میزبان نقش دارد. در سلول میزبان هم لامینـین در ایـن اتـصال نقـش دارد. غلظـت هـای بـالایی از پروتئین های متصل شونده به لامینین و جایگاههای متصل شونده به FC دریک انتهای تاکیزوآیـت وجود دارد. به دلیل اینکه طیف وسیعی از حیوانات میزبان توکسوپلاسما می باشند، این احتمال وجود دارد که توکسوپلاسما در سطح خود حاوی مولکول هـای متعـددی اسـت کـه مـی توانـد در اتـصال و چسبیدن به سلول میزبان مهم باشند .
ماتیو۵ معتقد است درست قبل از تهاجم انگل به سلول های انسان، پروتئینی بـه نـام TgMIC1 از انگل ترشح می شود که به قند های خاصی روی سطح سلول میزبان متـصل مـی شـود و بـه انگـل در چسبیدن و سپس ورود به سلول انسان کمک میکند. ماتیو و همکـارانش بـا اسـتفاده از روش جدیـد ریزآرایی کربوهیدرات ها قادر به شناسایی دقیق این انگل ها شدند.

با فرآیند تهاجم به سلول های میزبان، توکسوپلاسما بـه داخـل سـلول فاگوسـیت شـده و توسـط غشای واکوئل انگلی (PVM) محصور می شـود. ایـن واکوئـل انگلـی (PV) از غـشای سـلول میزبان و بخشی که شامل مواد و پروتئین های انگل می باشد، مشتق شـده اسـت. PVM، مـارکر هـا و پروتئین های غشای پلاسمایی سلول میزبان را از دسـت مـی دهـد و ممکـن اسـت تنهـا شـامل یـک فسفولیپید دو لایه باشد. این امر باعث می شود فاگوزوم به طور نرمال بالغ شود و همچنین از ترکیب
با لیزوزوم جلوگیری شود.

در نتیجه عفونت با توکسوپلاسما، پاسخ های قوی ایمنی با تولید سایتوکائین های پیش التهـابی شامل اینترلوکین ٢۱۲، اینترفرون گاما و فاکتور نکروز تومور آلفا مشخص می شود. مجموع عمل این سـایتوکائین هـا و دیگـر مکانیـسم هـای ایمونولـوژیکی، میزبـان را بـر علیـه هماننـد سـازی سـریع تاکیزوآیتها و تغییرات پاتولوژیکی بعدی محافظـت مـیکنـد. بعـد از تهـاجم بـه سـلول هـای روده، توکسوپلاسما سلول های عرضه کننده آنتی ژن را در لامینا پروپریای روده آلوده میکند و موجب یـک پاسخ زود گذر Th1 می شود.

سلول های دندریتیک با تواناییشان برای تولید اینترلوکین ، اصـلی تـرین فعـال کننـده هـای پاسخ ایمنی Th1 بعد از عفونت در موش با توکسوپلاسما هستند. گرانولوسیت ها نیز می تواننـد بـرای تولید اولیه اینترلوکین کمک کنند. ماکروفاژ های فعال شده، توکسوپلاسمای داخل سلولی را مهـار میکنند و یا میکشند، ولی انگل می تواند تا اندازه ای این عملیات را حتـی در مراحـل اولیـه عفونـت خنثی کند. توکسوپلاسما می تواند از سلولهای عرضه کننده آنتی ژن با کاهش مولکول های سـطحی و دخالت در مرگ برنامه ریزی شده بهره برداری کند.
لنفوسیت های T حساس شدهی +CD8 و +CD4، هر دو برای سلول های حاوی توکسوپلاسما سمی و کشنده هستند. سایتوکائین های پیش التهابی (اینترفرون گاما و فاکتور نکروز تومور آلفـا) و کاهنـده ی تنظیم (اینترلوکین و فاکتور رشد تغییر شکل یافته بتا)، هر دو این پاسخ را تنظیم میکنند. نسبت سلولهای گاما T در دوره عفونت حاد افزایش می یابد.
در حـدود دو هفتـه بعـد از عفونـت آنتـی بـادی هـای IgG، IgM، IgA و IgE بـر علیـه بیـشتر پروتئینهای توکسوپلاسما می تواند شناسایی شود. به نظر می رسد آنتـی بـادی هـای IgA در سـطح موکوسی میزبان را بر علیه عفونت دوباره محافظت میکند. عفونت دوباره می تواند اتفاق بیافتد، اما بـه نظر نمی رسد منجر به بیماری یا انتقال مادرزادی انگل شود.

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *