بیماری توکسوپلاسموز و مروری بر پاتوژنز و روش های تشخیص بیماری

چکیده:بیماری توکسوپلاسموز و مروری بر پاتوژنز و روش های تشخیص بیماری

بخش دوم: پاتوژنز (بیماریزایی)

بخش سوم: راههای تشخیص بیماری توکسوپلاسموز

بخش چهارم: نتایج و روش کار بیماری توکسوپلاسموز


بررسی میزان آگاهی دانشجویان دختر دانشکده دامپزشکی دانشگاه شیراز در مورد بیماری توکسوپلاسموز و مروری بر پاتوژنز و روش های تشخیص بیماری

توکسوپلاسموز یک بیماری انگلی است که عمدتاً توسط گربه ها منتقل مـی شـود. ایـن بیمـاری بوسیله خوردن گوشت خام یا از طریق تماس با مدفوع گربه، به انسان منتقل می شـود. ایـن بیمـاری مخصوصاً برای زنان باردار، که جنین آنها می تواند از طریق جفـت آلـوده شـود، و افـرادی بـا سیـستم ایمنی تضعیف شده، مثل افراد آلوده به HIV، خطرناک مـی باشـد. در مـوارد شـدید، توکـسوپلاسموز میتواند باعث آسیب به مغز، چشم ها و حتی مرگ شود. توکسوپلاسموز به وسیله روشهای سـرولوژی مثل الایزا، ایمونوفلورسنت غیر مستقیم، بافتشناسی، جداسازی انگـل و واکـنش زنجیـره ای پلیمـراز (PCR) تشخیص داده می شود. در روش PCR که روش نـسبتا جدیـدی اسـت از شناسـایی و تکثیـر  قطعه ای از ژنوم انگل برای تشخیص استفاده می شـود. بررسـی حاضـرجهت سـنجش میـزان آگـاهی دانــشجویان دختــر دانــشکده دامپزشــکی دانــشگاه شــیراز در مــورد جنبــه هــای گونــاگون بیمــاری توکسوپلاسموز با تکمیل پرسشنامه ای توسط ۱۰۰ نفر از دانـشجویان کارشناسـی و دکتـرای عمـومی  دامپزشکی انجام گرفت. نتایج نشان داد که آگاهی دانشجویان در مورد عامـل بیمـاری (۸۷%)، مخـزن بیماری ( ۹۱%)، راه انتقال از طریق مـادر بـه جنـین (۹/۸۶%)، انتقـال از طریـق مـصرف گوشـت خـام (۵/۸۲%) و عوارض بیماری مثل سقط جنین (۹/۸۷%) در سطح بالا می باشد. در این بررسی رابطـه ای بین میزان آگاهی دانـشجویان بـا سـطح تحـصیلات پـدر و مـادر مـشاهده نـشد. آگـاهی دانـشجویان کارشناسی در مواردی مثل انتقال بیماری از طریق مادر به جنین و تماس با خاک بهتر از دانـشجویان دکترا بود (۰۵/ ۰>P). در مورد بهترین راه مبارزه با بیماری که رعایت موازین بهداشتی می باشد دانش دانشجویان دکترا بالاتر از دانشجویان کارشناسی بود (۰۵/ ۰>P). به نظر می رسد بهترین راه جهت بالا میزان آگاهی افراد جامعه معرفی و شناساندن این بیماری در بین همـه اقـشار جامعـه از طریـق مراکز بهداشتی- خدمات درمانی، رسانه های گروهی و مدارس باشد. هم چنـین لازم اسـت عـلاوه بـر میزان آگاهی، بینش و عملکرد دانشجویان و سایر اقشار جامعه در رابطه با اعمال پیشگیرانه و مـوازین بهداشتی مربوط به این بیماری نیز مورد بررسی قرار بگیرد.

مقدمه و هدف

در عصر حاضـر، بـالا رفـتن سـطح فرهنـگ بهداشـتی جوامـع، هـر چنـد توانـسته اسـت چهـره اپیدمیولوژیک بیماری ها را تغییر دهد، اما هنوز هـم بیماریهـای عفـونی بـه عنـوان مهمتـرین مـسأله  بهداشتی در بسیاری از کشورها محسوب می شوند؛ یکی از این بیماریها توکسوپلاسموز می باشد.  مطالعات نشان داده است که حدود یک سوم جمعیت بـالغ در بیـشتر کـشورهای جهـان شـواهد سـرولوژیک علیـه عفونـت توکـسوپلاسمایی را داشـته و دارای آنتـی بادیهـای ضـد توکـسوپلاسمایی میباشند. این موضوع بیانگر این است که این افراد قبلاً بـا توکـسوپلاسما آلـوده شـده انـد؛ همچنـین قدرت آلوده کنندگی و انتشار سریع این انگل را نشان میدهد.  توکسوپلاسموز یکی از بیماریهای مشترک بین انسان و دام می باشد که بر اثـر عفونـت بـا نـوعی انگل داخل سلولی به نام توکسوپلاسما گوندی بوجود می آید. عفونت با این انگل در انسان، پستانداران و پرندگان انتشار جهانی دارد. در دام نیز، بخصوص در گوسـفند یکـی از عوامـل عمـده سـقط جنـین محسوب می شود.گربه و گربه سانان نیز در چرخه زندگی انگل نقش میزبان نهایی را دارند.  انسان از دو طریق اکتسابی و مادر زادی به این انگل مبتلا می شود، سیر بیماری در بـدن انـسان شامل دو مرحله حاد و مزمن است که اکثر علائم و عوارض و همچنین انتقال انگل از مادر به جنین در مرحله حاد رخ می دهد.  در حالت مادرزادی انگل از جفت عبور میکند و بسته به اینکه در چه سنی از بارداری آلودگی بـه جنین منتقل شود علائم کلینیکی متفاوت است. ایـن علائـم بـه صـورت هیدروسـفالی، میکروسـفالی، کوریورتینیت، آنسفالومیلیت، مرده زایی، بزرگ شدن طحال و کبد، اختلالات ذهنی و حرکتی، تـشنج، لوچی و کوری نمایان می شود. به همین دلیل توکسوپلاسموز مادرزادی از نظر پزشکی اهمیت خاصی داشته و آگاهی خانم ها در مورد بیماری و راههای انتقال بیماری می تواند تا حد زیـادی از بـروز ایـن ٢ شکل از بیماری بکاهد؛ لذا این پژوهش، جهت سـنجش و بررسـی میـزان آگـاهی جمعـی از دختـران دانشکده دامپزشکی دانشگاه شیراز در مورد این بیماری انجام شده است. هـم چنـین مـروری نیـز بـر پاتوژنز و روش های تشخیص این بیماری خواهیم داشت.

اهداف اختصاصی این پژوهش شامل موارد زیر می باشد.
– تعیین میزان آگاهی دانـشجویان دختـر دانـشکده دامپزشـکی دانـشگاه شـیراز در مـورد عامـل بیماری، مخزن بیماری، راه های انتقال بیماری و عوارض بیماری
– مقایسه میزان آگاهی دانشجویان رشته دکترای دامپزشکی با دانشجویان کارشناسی دامپزشکی  تعیین رابطه میزان تحصیلات پدر و مادر با میزان آگاهی دانشجویان

توکسوپلاسموز

توکسوپلاسموز بیماری است که بر اثر عفونت با نوعی انگل تک یاخته ای و داخل سلولی به وجود می آید. این بیماری بین انسان و حیوان مشترک بوده و آلودگی با آن انتشا ر جهانی دارد به طوری که بیش از یک سوم جمعیت جهان با آن آلوده هستند.

اتیلوژی

عامل بیماری توکسوپلاسموز، توکسوپلاسما گوندی می باشد که برای اولین بـار در سـال ١٩٠٨ توسط نیکول و مانسو از جونده کتنوداکتیلوس گوندی کشف گردید. در همـان زمـان اسـپلندور بـه طور جداگانه توکسوپلاسما را در خرگوش آزمایشگاهی در برزیـل توصـیف نمـود. ایـن انگـل از لحـاظ طبقهبندی متعلق به شاخه پروتوزوآ است و در زیر شاخه آپی کمپلکس، کلاس اسپروزوآسیدا، زیـر کلاس کوکسیدیا، خانواده سارکوسیستیده، جنس توکسوپلاسما و گونه توکسوپلاسما گوندی قـرار میگیرد. در طول سیکل زندگی به فرم های متفاوتی دیده می شود و ژنـوم آن بجـز در طـول تقسیم جنسی حاوی  ٧^ ١٠×٨ جفت باز است.

مورفولوژی

اووسیست

گربه سانان میزبان نهایی توکسوپلاسما گوندی هستند؛ تکثیر جنسی انگـل در روده گربـه اتفـاق افتاده و در نهایت، امتزاج میکروگامت و ماکروگامت منجر به تولیـد اووسیـست مـی شـود. در طـول عفونت حاد چندین میلیون اووسیست با دوره کمون ٢١-٧ روز در مدفوع گربه دفع می شـود. هاگـدار شدن اووسیست ها ۵- ١ روز بعد از دفع اووسیست بسته به شرایط هوایی و رطوبـت و حـرارت اتفـاق می افتد. هر اووسیست هاگدار، حاوی ٢ اسپوروسیست، و هر اسپوروسیست حـاوی ۴ اسـپوروزوآیت می باشد. اسپوروسیست هاگدار شده، هرگاه توسط پستانداران از جمله انسان خورده شوند باعث شروع مرحله تاکیزوآیت می شوند.

تاکی زوآیت

مرحله تکثیر سریع انگل می باشد که بوسیله انتقال فعال داخل همه سلولهای هـسته دار شـده و تشک یل واکوئل انگلی٨ را می دهد. بعد از چند مرحله تکثیر به روش اندودایوژنی٩ سـلول میزبـان پـاره می شود. سپس تاکیزوآیتها از طریق جریان خون منتشر می شوند و خیلی از بافتها از جمله سیستم عصبی مرکزی، چشم، عضلات اسکلتی و قلبی و همچنین جفت را آلوده میکنند. تکثیر انگل منجر به مرگ سلول و تهاجم سریع سلولهای دفاعی می شود. فرم تاکیزوآیت باعث ایجاد یک پاسخ التهـابی و تخریب بافتی می شود و بنابراین نشانه های کلینیکی ظاهر می شوند. تاکیزوآیتها تحت فشار پاسـخ ایمنی برای تشکیل کیست به برادیزوآیتها١ تغییر شکل می دهند

برادی زو آیت ها و کیست های بافتی

برادیزوآیتها فرمی از انگل هستند کـه هماننـد تـاکیزوآیـتهـا بـه روش انـدودایوژنی تکثیـر میشوند؛ ولی تکثیرشان کند می باشد. برادیزوآیتها از لحاظ ظاهری مشابه تاکیزوآیتهـا بـوده، بـا این تفاوت که باریکتر و کوچکتر بوده و موقعیت هسته در خلف قرار میگیرد؛ ولی در تـاکیزوآیـتهـا هسته در موقعیت مرکز قرار میگیرد. برادیزوآیتها به دلیل داشتن چندین گرانول گلیکوژن با معرف پریودیک اسید شیف (PAS) رنگ قرمز به خود میگیرند.

کیستها مجموعه ای از صدها یا هزاران برادی زوآیت بوده کـه در داخـل اکثـر سـلولهای میزبـان میتوانند قرار گیرند. عمدتاً در ارگانهای عصبی و عضلانی مثل چشم، مغـز، عـضلات قلبـی و اسـکلتی یافت می شوند. برادیزوآیتها می توانند از کیست آزاد شوند و به تاکیزوآیت تغییر فرم دهند و باعث عود عفونت در بیماران با نقص سیستم ایمنی شوند. کیست ها مراحل عفونی بـرای میزبانـان نهـایی و واسط هستند.

چرخه زندگی
گربه ها میزبان نهایی انگل می باشند و از راه خوردن اندام های حاوی تاکیزوآیت و برادی زوآیت میزبان واسط و یا بلع اووسیست های هاگدار با آب و غذا آلوده می شوند. سیکل جنـسی در سـلولهای پوششی روده ای گربه اتفاق می افتد.

قبل از شروع گامتوگونی ۵ تیپ ساختمانی متمایز توکسوپلاسما گونـدی در سـلولهای پوشـشی روده توسعه می یابد و مروزوآیت ها در روده کوچک (بیشتر ایلئوم) به گامونت ها تبدیل می شـوند. میکرو گامت که دارای دو تاژک می باشد می تواند ماکرو گامت را در سلولهای روده بـارور کنـد. لقـاح منجر به تشکیل اووسیست می شود. با پاره شدن سلولهای پوششی روده، اووسیـست هـا وارد مجـاری روده شده و توسط مدفوع از روده دفع می شوند. در بیرون تحـت شـرایط هـوایی، رطوبـت و حـرارت، هاگدار می شوند. اووسیست های هاگدار شده در محیط بـرای ماههـا یـا حتـی سـالها در آب و هـوای خشک و سرد می توانند دوام بیاورنـد. دوره کمـون بـر اسـاس آلـودگی گربـه بـا هـر یـک از مراحـل توکسوپلاسما متفاوت است، کوتاهترین دوره ( ۱۰-۳ روز) مربوط به برادیزوآیتها می باشد در حـالی که طولانیترین دوره کمون (۲۴- ۲۱ روز) مربوط به تاکی زوآیتها و اسپوزوآیتها میباشد. تاکیزوآیت توکسوپلاسما در سرتاسر بدن میزبان واسط در ماکروفاژها۵، لنفوسیت هـا و بـه طـور آزاد در پلاسما منتشر می شود. توکسوپلاسما در داخل سلولهای میزبان با تقـسیم انـدودایوژنی تکثیـر می شوند تا زمانی که سلول پر از انگل شود و تاکیزوآیتها دیگر نتوانند تقـسیم شـوند در نتیجـه آن سلول پاره شده و تاکیزوآیتها آزاد می شوند و به سلول جدید حملـه کـرده و فرآینـد دوبـاره تکـرار میشود. تاکیزوآیتها ممکن است چند روز یا حتی چند ماه بعد از عفونت حـاد دیـده شـوند. گـاهی اوقات بعد از عفونت، تاکیزوآیتها در کیـست بـافتی بـه بـرادیزوآیـتهـا تغییـر شـکل مـی دهنـد. برادیزوآیتها هم بوسیله تقسیم اندودایوژنی تکثیر میشوند . برادیزوآیتها در یـک دیـواره کیـستی نازک محصور میشوند. کیست های بافتی ممکن است در اوایل عفونـت (۳ روز بعـد از عفونـت) پیـدا شوند، اما تعدادشان تا یک هفته بعد از عفونت زیاد نیست.

کیست بافتی سالم احتمالاً باعث هیچ واکنش التهابی نمی شود و ممکن است تا آخـر عمـر بـاقی بماند. کیست بـافتی مـیتوانـد از مرحلـه بـرادیزوآیـت بـه مرحلـه تـاکیزوآیـت تغییـر فـرم دهـد و تاکیزوآیتها باعث ایجاد کیست های جدید شوند. اگر میزبان واسط توسط دیگر حیوانات خونگرم خورده شود، کیست های بافتی قادر خواهنـد بـود در میزبان جدید عفونت را ایجاد کنند. مرحله خارج روده ای در گربه نیز شکل میگیرد با این تفـاوت که تاکیزوآیتهـا در سـلولهای پوشـشی روده ای مـشاهده نمـی شـود و تیـپ هـای داخـل روده ای توکسوپلاسما از هر راهی برای موش غیر عفونی اند.

راههای انتقال

انتقال از طریق دستگاه گوارش
یاه خواران تنها با بلع فرم اووسیست انگل از طریق دستگاه گوارش به این انگل مبتلا می شـوند ولی همـه چیـز خـواران و گوشـت خـواران از طریـق بلـع فـرم کیـستی و فـرم اووسیـست انگـل بـه توکسوپلاسما گوندی آلوده می شوند.
انسان از طریق بلع گوشت نیم پز یا خام (گاو ، خوک و بیشتر گوسفند) که حـاوی کیـست هـای بافتی توکسوپلاسما است، یا آب و غذای آلوده به اووسیست و همچنین سبزیجات و میوه هایی (بیشتر انگور) که سطحشان آلوده به اووسیست است، می تواند به این انگل آلوده شود. اپیـدمیهـایی از طریق نوشیدن آب آلوده به اووسیست در نظامیان کشور پاناما و مصرف گوشت نیم پـز گـاو توسـط دانشجویان پزشکی شهر نیویورک گزارش شده است.
بلع مستقیم اووسیست انگل بیشتر در بچه هایی که با خاک آلوده به اووسیست، بازی میکننـد و همچنین در افرادی که با گربه سر و کار دارند و بهداشت را رعایت نمیکنند، اتفاق می افتد.

انتقال از طریق جفت
معمولاً انتقال از طریق جفت در سیر عفونت های حاد تشخیص داده نشده مادر اتفـاق مـی افتـد. میزان فراوانی این انتقال و شدت عوارض حاصل از توکسوپلاسما بر اساس سن حاملگی متفاوت اسـت. فراوانی انتقال در سه ماهه اول آبستنی حدود ١٢٪، با عوارض شدید و در سه ماهه سوم حدود ۶٠٪، با عوارض خفیف و در پاره ای از موارد می تواند بدون عارضه باشد.
انتقال از طریق پیوند اعضاء و انتقال خون
انتقال توکسوپلاسما بوسیله پیوند عضو از یک اهدا  کننده عضو بـا سـرم مثبـت بـه یـک دریافـت کننده عضو با سرم منفی، پتانسیل مهمی است که باعث انتقال عامل بیماری در بیماران با پیوند قلب، قلب و ریه، کلیه، کبد و پانکراس می شود.
دوباره فعال شدن عفونت نهفته در فرد گیرنده عـضو یـک مکانیـسم معمـول توکـسوپلاسموزیس است که در بیماران با پیوند کبد و سلولهای بنیادی خونساز مغز استخوان، و همچنین در افراد مبـتلا به ایدز اتفاق می افتد.
توکسوپلاسما همچنین می تواند از طریق خون یا لوکوسیت ها، از افراد با سیستم ایمنی طبیعی به افراد با نقص سیستم ایمنی منتقل شود.
انتقال از طریق شیر
توکسوپلاسما را می توان در شیر یافت؛ آلودگی شـیر گـاو بـه توکـسوپلاسما کـم بـوده و در اثـر جوشیدن و پاستوریزاسیون از بین می رود. یک همه گیری ناشی از مصرف شیر نجوشـیده بـز در یک خانواده بزرگ کالیفرنیای شمالی گزارش شده است.

انتقال از طریق حوادث آزمایشگاهی

عفونت در افرادی که در آزمایشگاه کار میکنند به طور اتفاقی از طریق ارتباط بـا سـرنگ آلـوده، ظروف شیشه ای و حیوانات آلوده ممکن است اتفاق بیافتد.  انگل از آب دهان، بزاق، ادرار و منی جدا شده است، ولی انتقال از این راهها تاکنون گزارش نـشده است.
علائم کلینیکی بیماری
علائم کلینیکی این عفونت انگلی به وضعیت ایمنی افراد بستگی دارد. بنـابراین اشـکال کلینیکـی این بیماری بین افراد با سیستم ایمنی طبیعی و افراد دچار نقص سیستم ایمنی متفاوت خواهد بود.
عفونت در افراد با ایمنی طبیعی
در افرادی که سیستم ایمنی سالم دارند توکسوپلاسموز معمـولاً بـدون علامـت اسـت و بـه طـور  خودبه خود بهبود می یابد. این وضعیت در۹۰- ۸۰ درصد از بالغین و کودکـان رخ مـی دهـد. طبیعـت بدون علامت این عفونت، تشخیص آن را در مـادرانی کـه در حـین بـارداری آلـوده شـده انـد مـشکل میسازد. شایع ترین تظاهر عفونت توکسوپلاسموز حاد در ایـن افـراد لنفودنوپـاتی گردنـی١ اسـت. در ۴۰- ۲۰ درصد بیماران دارای لنفادنوپاتی، سردرد، بدحالی، خستگی، و تب (معمولاًکمتر از C° ۴۰) نیـز دیده می شود. بخش کمی از افراد دارای علائمـی ماننـد درد عـضلانی، گلـو درد، شـکم درد، بثـورات ماکـولوپاپولار، مننگوآنسـفالیت، و گـیجی هستند. عوارض نـادری ماننـد پنومـونی، آنسفـالوپاتی، میوکاردیت، پریکاردیت، پلی میوزیت و هپاتیت هم ممکن است دیده شود.
– علائم چشمی
هر چند قبلاً تصور می شد که تنها منشأ توکسوپلاسموز چشمی۵، مـادرزادی اسـت ولـی شـواهد جدید نشان می دهد که می تواند جزء تظاهرات عفونت اکتسابی هم باشد و بیشترین علائـم را درایـن افراد نشان دهد. رتینوکوروئیدیت۶ از این جمله علائم است که معمولاً یـک طرفـه بـوده، هرچنـد کـه  ممکن است در دو چشم هم دیده شود.
– علائم عفونت داخل رحمی (توکسوپلاسموز مادرزادی)
اگر زنان باردار در اوایل زمان بارداری آلوده شوند، تاکیزوآیتهای توکـسوپلاسما ممکـن اسـت از جفت عبور کرده و جنین را آلوده کنند. خطر انتقال عفونت با طولانی شدن آبستنی افزایش می یابـد. وقوع و شدت علائم عفونت مادرزادی بسته به اینکه در کدام سـه مـاه آبـستنی، عفونـت کـسب شـود متفاوت است. در صورتی که در سه ماهه اول رخ دهد، احتمال آلودگی جنـین ۱۵- ۱۰ درصـد بـوده و علائم به صورت سقط خود به خودی، مرده زایی و بیماری شدید در نوزاد مـی باشـد. وقـوع عفونـت جنینی در سه ماهه دوم ۳۰% و در طول سه ماهه سوم ۶۰% است. در حدود ۸۵% از نوزادان آلوده هیچ علائم کلینیکی از عفونت را در زمان تولد نشان نمی دهند. نشانه های کلینیکی در نوزادان آلوده متغیر اســت. مهمتــرین علائمــیکــه مــی توانــد ایجــاد کنــد شــامل رتینوکوروئیــدیت، میکروســفالی و کلسیفیکاسیون داخل جمجمه ای می باشد. دیگر نشانه ها به صورت لوچی،کوری، کاهش شـنوایی صرع، اختلالات ذهنی و حرکتی، کم خونی، یرقان، بثورات پوستی، پتشی، آنـسفالیت، پنومـونی و
هیدروسفالی است.
تقریباً ۸۵% نوزادانی که عفونت تحت کلینیکی دارنـد، بعـدها کوریورتینیـت (حـدود ۳۰%- ۱۰%)، کاهش شنوایی (حدود ۷۵%- ۲۰%) و تأخیر در رشد را نشان خواهند داد.

عفونت در افراد با نقص سیستم ایمنی
بیماران مبتلا به ایدز و آنهایی که درمان های سرکوب کننده ایمنی برای بیماری لنفوپرولیفراتیو دریافت میکنند در معرض بیشترین خطر ابتلا به توکسوپلاسموز حـاد  هـستند. ایـن بیمـاری ممکـن است به علت فعال شدن دوباره عفونت خاموش یا ورود انگل از منابع خارجی مثل خون تزریق شده یـا اندام پیوندی پدید آید.
– علائم در بیماران مبتلا به ایدز عفونت توکسوپلاسمایی در این بیماران در ارتبـاط بـا مغـز، ریـه و چـشم مـی باشـد. آنـسفالیت توکسوپلاسمایی شایع ترین تظاهر عفونت در افراد مبتلا به ایدز است و بیشترین عامل ضایعات کانونی سیستم عصبی مرکزی می باشـد. فعـال شـدن مجـدد توکـسوپلاسموز مغـزی یکـی از دلایـل اصـلی نسفالیت در قربانیان ایدزی است، که در ۱۰ تا ۵۰ درصد آنها رخ می دهـد. سـرم اکثـر آنهـا از نظـر توکسوپلاسما مثبت بوده و تعداد مطلق لنفوسیت های T، +٧CD4 آنها کمتر از ۱۰۰ عدد در میکرولیتر خون است. نشانه های بالینی در ابتدا شامل سـردرد،گیجی و تـب مـی باشـد. در صـورتی کـه علائـم موضعی پیشرفت کنند بسته به محل کانون آلوده، فلجی نیمه بدن و یا اختلال در تکلم دیده میشود.

به دنبال آن نشانه های نورولوژیکی مثل ضایعات عصب قدامی، عدم تعادل، دیسمتری و نقص میدان بینایی دیده می شود. در این بیماران پنومونی با علائم غیر اختصاصی مثل تنگی نفـس، تـب و سـرفه بروز میکند. رتینوکوروئیدیت هم در این افراد دیده می شود.

– عفونت در بیماران پیوند عضوی و بدخیمی ها
شدت علائم در افراد با پیوند قلب متغیر است. ایـن علائـم ممکـن اسـت بـدون نـشانه بـوده و در مراحل بعدی بیماری تراوشات میوکاردی، یـا بیمـاری نورولـوژیکی منتـشر یـا مـرگ دیـده شـود. در گیرندگان کلیه، تب، اغتشاش های نورولوژیکی و پنومونی به دلیـل توکـسوپلاسموز اتفـاق مـی افتـد. رتینوکوروئیدیت در افراد با پیوند کبد عمومیت داشته و در افراد با پیوند مغز استخوان بیـشتر عفونـت مغزی یا منتشر، توکسوپلاسموز ریوی و رتینوکوروئیدیت گزارش شده است. افرادی با بیماری هوچکین و سایر لنفوم ها۶ به طـور خاصـی نـسبت بـه توکـسوپلاسما حـساس هستند و علائم کلینیکی را بیشتر در سیستم عصبی مرکزی، میوکارد و ریه ها نشان می دهند.
درمان
تنها درمان مورد قبول برای توکسوپلاسموزیس ترکیبی از پریمتامین٧ روزانه بـه میـزان ۱۰۰-۲۵ میلی گرم به مدت یک ماه همراه با تری سولفاپیریمیدین ها است که روزانه به میزان ۶-۲ گرم بـرای مدت یک ماه تجویز می شوند. به منظور خنثی سازی اثرات تضعیف مغز استخوان توسـط پریمتـامین می توان اسید فولینیک٩ را نیز تجویز کرد. در رتینوکوروئیدیت حاد می توان از یک دوز بـالای روزانـه پریمتامین به میزان ۷۵ میلی گـرم بـرای ۵ -۳ روز سـود جـست. از کلیندامایـسین نیـز در درمـان آنـسفالیت توکـسوپلاسمایی مبتلایـان بـه ایـدز بـه صـورت داخـل وریـدی اسـتفاده مـی شـود. و از اسپیرامایسین١ در درمان توکسوپلاسموزیس در هنگام حاملگی و به منظور جلـوگیری از انتقـال درون رحمی استفاده می شود.
پیشگیری
توصیه های زیر می تواند برای پیشگیری از آلودگی به توکسوپلاسما کمک کننده باشد:
١- از گوشت حرارت دیده (۶۶ درجه سانتی گراد به بالا) استفاده شـود. یـخ زدن گوشـت قـدرت آلوده کنندگی انگل را کاهش می دهد ولی از بین نمی برد.
٢- همه افراد به ویژه زنان باردار باید از تماس با گربه و مدفوع آن اجتناب کننـد، همچنـین ایـن افراد باید به هنگام کار کردن در باغچه از دستکش استفاده کننـد و بعـد از پایـان کـار و قبـل از غـذا دستهای خود را بخوبی بشویند.
٣- دستها را قبل از خوردن غذا و بعد از دست زدن به گوشت خام و یـا تمـاس بـا خاکهـایی کـه احتمالاً آلوده به مدفوع گربه است باید کاملاً شست.
۴- باید در هنگام کار کردن با گوشت خام از دست زدن به چشم و دهان خودداری کرد.
۵- از خوردن تخم مرغ خام و شیر (مخصوصاً شیر بز) خودداری شود.
۶- تمام میوه ها و سبزی ها را باید قبل از مصرف به خوبی شست.
٧- دامپزشکان، قصابان و زنان باردار احتمـالاً در معـرض خطـر بیـشتری هـستند، بنـابراین بایـد اقدامات پیشگیری کننده را جدی بگیرند.
٨- مگس و سوسک می تواند ناقل توکسوپلاسما باشند، بنـابراین غـذا بایـد از دسـترس آنهـا دور شود.
٩- آزمایش خونهای اهدایی از نظر آلودگی به توکسوپلاسموز ضروری است.

۱٠- در صـورت امکـان از نگـه داشـتن گربـه و پرنـدگان در محـیط مـسکونی خـودداری شـود.

پاتوژنز (بیماریزایی)
به نظر می رسد مقدار تلقیح، حدت ارگانیسم، زمینه های ژنتیکی، جنس و وضعیت ایمنـی بـدن دوره عفونت توکسوپلاسموز را در انسان و گونه های حیوانی تحت تأثیر قرار می دهند.
توکسوپلاسما می تواند تقریباً همه سلولهای (هسته دار) میزبان را آلوده کند، اما به نظر می رسـد مونوسیت ها، ماکرو فاژ ها و سلول های عضلانی را ترجیح می دهد. توکسوپلاسما همچنین می توانـد نورون ها، آستروسیت ها، میکروگلیا ها و الیگو دندروسیت ها را آلوده کند و در داخـل آنهـا رشـد کند.
زمانی که کیست های بافتی حاوی برادیزوآیت یا اووسیست های حاوی اسپروزوآیتها از طریـق دهان بلع شد، سلولهای پوششی روده و لامینا پروپریا را مـورد حملـه قـرار مـی دهـد و توسـط آنهـا فاگوسیت می شود. عفونت ممکن است در طی یک زمان کوتاه بعد از بلع، از طریق خون و یا لنـف بـه دیگر بافتها منتشر شود.
در اثر رشد تاکیزوآیتها درون سلول ها، سلول ها پاره می شوند و در اثر مرگ سلول ها، نواحی کانونی نکروزه که توسط لنفوسیت ها، مونوسیت ها و پلاسما سل ها احاطه شده اند ایجاد می شـوند. یک میزبان آلوده ممکن است در اثر نکروز روده و غده های لنفی مزانتریک، قبل از اینکه دیگر ارگانهـا دچار آسیب جدی شوند و یا نکروز کانونی در آنها تشکیل شود، تلف شود .

در موش معمولاًسه هفته بعد از عفونت، تاکیزوآیتها کم کم از بافتهای احشایی ناپدید میشوند و یست های بافتی به مقدار زیاد در بافتهای عصبی و ماهیچه ای یافت می شوند. این امر احتمالاً بـه دلیل افزایش پاسخ های ایمنی میزبان در مقابل انگل است.

فرآیند تهاجم به سلولها توسط توکسوپلاسما گوندی پروسه ای فعـال و وابـسته بـه یـون کلـسیم میباشد. عمده ترین پروتئین سطحی توکسوپلاسما SAG1 می باشد که در اتـصال و نفـوذ بـه سـلول میزبان نقش دارد. در سلول میزبان هم لامینـین در ایـن اتـصال نقـش دارد. غلظـت هـای بـالایی از پروتئین های متصل شونده به لامینین و جایگاههای متصل شونده به FC دریک انتهای تاکیزوآیـت وجود دارد. به دلیل اینکه طیف وسیعی از حیوانات میزبان توکسوپلاسما می باشند، این احتمال وجود دارد که توکسوپلاسما در سطح خود حاوی مولکول هـای متعـددی اسـت کـه مـی توانـد در اتـصال و چسبیدن به سلول میزبان مهم باشند .
ماتیو۵ معتقد است درست قبل از تهاجم انگل به سلول های انسان، پروتئینی بـه نـام TgMIC1 از انگل ترشح می شود که به قند های خاصی روی سطح سلول میزبان متـصل مـی شـود و بـه انگـل در چسبیدن و سپس ورود به سلول انسان کمک میکند. ماتیو و همکـارانش بـا اسـتفاده از روش جدیـد ریزآرایی کربوهیدرات ها قادر به شناسایی دقیق این انگل ها شدند.

با فرآیند تهاجم به سلول های میزبان، توکسوپلاسما بـه داخـل سـلول فاگوسـیت شـده و توسـط غشای واکوئل انگلی (PVM) محصور می شـود. ایـن واکوئـل انگلـی (PV) از غـشای سـلول میزبان و بخشی که شامل مواد و پروتئین های انگل می باشد، مشتق شـده اسـت. PVM، مـارکر هـا و پروتئین های غشای پلاسمایی سلول میزبان را از دسـت مـی دهـد و ممکـن اسـت تنهـا شـامل یـک فسفولیپید دو لایه باشد. این امر باعث می شود فاگوزوم به طور نرمال بالغ شود و همچنین از ترکیب
با لیزوزوم جلوگیری شود.

در نتیجه عفونت با توکسوپلاسما، پاسخ های قوی ایمنی با تولید سایتوکائین های پیش التهـابی شامل اینترلوکین ٢۱۲، اینترفرون گاما و فاکتور نکروز تومور آلفا مشخص می شود. مجموع عمل این سـایتوکائین هـا و دیگـر مکانیـسم هـای ایمونولـوژیکی، میزبـان را بـر علیـه هماننـد سـازی سـریع تاکیزوآیتها و تغییرات پاتولوژیکی بعدی محافظـت مـیکنـد. بعـد از تهـاجم بـه سـلول هـای روده، توکسوپلاسما سلول های عرضه کننده آنتی ژن را در لامینا پروپریای روده آلوده میکند و موجب یـک پاسخ زود گذر Th1 می شود.

سلول های دندریتیک با تواناییشان برای تولید اینترلوکین ، اصـلی تـرین فعـال کننـده هـای پاسخ ایمنی Th1 بعد از عفونت در موش با توکسوپلاسما هستند. گرانولوسیت ها نیز می تواننـد بـرای تولید اولیه اینترلوکین کمک کنند. ماکروفاژ های فعال شده، توکسوپلاسمای داخل سلولی را مهـار میکنند و یا میکشند، ولی انگل می تواند تا اندازه ای این عملیات را حتـی در مراحـل اولیـه عفونـت خنثی کند. توکسوپلاسما می تواند از سلولهای عرضه کننده آنتی ژن با کاهش مولکول های سـطحی و دخالت در مرگ برنامه ریزی شده بهره برداری کند.
لنفوسیت های T حساس شدهی +CD8 و +CD4، هر دو برای سلول های حاوی توکسوپلاسما سمی و کشنده هستند. سایتوکائین های پیش التهابی (اینترفرون گاما و فاکتور نکروز تومور آلفـا) و کاهنـده ی تنظیم (اینترلوکین و فاکتور رشد تغییر شکل یافته بتا)، هر دو این پاسخ را تنظیم میکنند. نسبت سلولهای گاما T در دوره عفونت حاد افزایش می یابد.
در حـدود دو هفتـه بعـد از عفونـت آنتـی بـادی هـای IgG، IgM، IgA و IgE بـر علیـه بیـشتر پروتئینهای توکسوپلاسما می تواند شناسایی شود. به نظر می رسد آنتـی بـادی هـای IgA در سـطح موکوسی میزبان را بر علیه عفونت دوباره محافظت میکند. عفونت دوباره می تواند اتفاق بیافتد، اما بـه نظر نمی رسد منجر به بیماری یا انتقال مادرزادی انگل شود.

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *